Otizmde epilepsi ve ilk nöbet
Otizmli çocuk için nöbet acil müdahale kartı
İki sayfalık, yazdırılabilir bir kart. İlk sayfa nöbet anında bakılacak müdahale kartıdır; en üstte çocuğun olağan tekrarlayıcı hareketleri, iletişim biçimi ve duyusal gereksinimleri yer alır — böylece olağan davranış nöbet sanılmaz, gerçek nöbet de atlanmaz. İkinci sayfa ailenin dolduracağı bilgi formudur.
Yazdırma penceresinde hedef olarak PDF olarak kaydet seçilirse kart dosya hâlinde saklanabilir. Kâğıt boyutu A4, kenar boşlukları varsayılan bırakılmalıdır. Doldurulmuş kartın bir kopyası okulda, bir kopyası evde, mümkünse bir kopyası da çocuğun çantasında bulunmalıdır.
OTİZMLİ ÇOCUK · NÖBET ACİL MÜDAHALE KARTI
Nöbet anında bakılacak kart · Sayfa 1 / 2
Bu dosya Prof. Dr. Burak Tatlı tarafından hazırlanmıştır; takip eden doktorun onayı ile kullanılabilir.
Olağan tekrarlayıcı hareketleri — BUNLAR NÖBET DEĞİLDİR
Nöbeti nasıl görünür
Nöbet mi, olağan davranış mı? — dört soru
- Bu davranış bu çocuk için YENİ mi?
- Ani başladı ve ani mi bitti?
- Adıyla seslenince ya da dokununca kesiliyor mu? (Olağan tekrarlayıcı hareketler genellikle kesilebilir.)
- Sonrasında toparlanma dönemi var mı: yorgunluk, uyku isteği, şaşkınlık?
Emin değilseniz nöbet gibi davranın, süreyi ölçün ve kaydedin.
Nöbet anında yapın
- Saate bakın; nöbetin başlangıç saatini ve süresini ölçün.
- Yere ve yan yatırın; başının altına yumuşak bir şey koyun, sert eşyaları uzaklaştırın.
- Gürültüyü azaltın, ışığı kısın, çevredeki kalabalığı dağıtın.
- Yalnızca TEK kişi, kısa cümlelerle konuşsun: “Yanındayım. Güvendesin.”
- Çocuğun kendi iletişim aracını (resimli kart, tablet) yanına getirin.
- Kaçma eğilimi varsa kapıyı ve çıkışı bir kişi gözlesin.
- Güvenlik sağlandıysa ikinci bir yetişkin kısa video çeksin.
- Nöbet bitince yan pozisyonda bırakın; yanında kalın.
- Toparlanmayı yaşıtlarına göre değil, çocuğun KENDİ olağan düzeyine göre değerlendirin.
Kesinlikle yapmayın
- Ağzına hiçbir şey sokmayın: kaşık, parmak, mendil, su. Dilini yutmaz.
- Kollarını ve bacaklarını zorla tutmayın, kasılmayı durdurmaya çalışmayın.
- Göz teması kurmasını ya da konuşmasını zorlamayın.
- Tepkisini sınamak için çimdiklemeyin, sarsmayın, korkutmayın.
- Aynı anda birkaç kişi konuşmayın; bağırarak ışık açmayın.
- Bilinci tam açılmadan su, yiyecek ya da ağızdan ilaç vermeyin.
- “Otizmde olur” deyip beklemeyin; yeni olan her olay değerlendirilir.
- Nöbet 5 dakikayı geçerse
- Nöbet durup çocuk kendine gelmeden yeniden başlarsa
- Nefes almakta zorlanıyor, dudakları morarıyorsa
- Bu, çocuğun ilk belirgin kasılmalı nöbeti ya da ilk ani bilinç kaybıysa
- Nöbet sırasında ciddi biçimde yaralandıysa
- Suda, yükseklikte ya da trafikte olduysa
- Nöbet bittikten 15 dakika sonra hâlâ kendine gelmediyse
- Kurtarıcı ilaç uygulandığı hâlde nöbet sürüyorsa
Bilgilendirme amaçlıdır, reçete yerine geçmez. İlaç uygulaması hekim onaylı kişisel plan ve kurumun yetkilendirme düzeni çerçevesinde yapılır. Çocuğun nöbeti, ilacı ya da iletişim biçimi değiştiğinde kart yenilenir.
ÇOCUK BİLGİ FORMU — OTİZM VE NÖBET
Aile tarafından doldurulur · okulda ve evde saklanır · Sayfa 2 / 2
Bu dosya Prof. Dr. Burak Tatlı tarafından hazırlanmıştır; takip eden doktorun onayı ile kullanılabilir.
Olağan tekrarlayıcı hareketleri (nöbet sanılmamalı)
Yüksek sesParlak ışıkDokunmaKokuKalabalıkBeklenmedik değişiklik
| Nasıl göründüğü | Ne sıklıkta | Süresi | Sonrasında ne olur |
|---|---|---|---|
UykusuzlukAteş / hastalıkİlacın atlanmasıAçlıkAşırı yorgunlukStres, heyecan
| İlacın adı | Dozu | Saatleri | Veriliş biçimi |
|---|---|---|---|
Bu form sağlık verisi içerir; yalnız ilgili görevlilerle paylaşılır ve kilitli saklanır. Bir tedavi planı değildir; çocuğa özel tıbbi kararlar çocuğu izleyen hekime aittir.
Kartın dayandığı ayrıntılı anlatım için Otizmde Epilepsi ve İlk Nöbet; okul ortamı için Okul Nöbet Acil Müdahale Kartı; nöbet anında ilk yardımın tamamı için Nöbet Rehberi.